What Is Work Of Peon,Hamal,Farash 2026:तिन्ही पदाचे काम काय असतं,पगार किती असते, सविस्तर माहिती

 मित्रांनो स्वागत आहे. तुमचं नोकरी नगर मध्ये आज आपण खूप महत्त्वाच्या टॉपिकवर बोलणार आहोत तर नक्कीच बघा काय आहे.

Work Of Peon, Hamal, Farash 2026: तिन्ही पदांचे काम काय असतं? पगार किती असतो? जाणून घ्या सविस्तर माहिती

मित्रांनो, जर तुम्ही सरकारी नोकरीच्या शोधात असाल आणि विशेषतः चौथी ते ७ वी किंवा १० वी पास असाल, तर तुमच्यासाठी शिपाई (Peon), हमाल (Hamal), आणि फराश (Farash) या पदांवर मोठ्या प्रमाणावर भरती निघत असते. नुकतीच मुंबई उच्च न्यायालयात (Bombay High Court) देखील या पदांसाठी मोठी भरती झाली आहे.

पण अनेक उमेदवारांना प्रश्न पडतो की, "नक्की या तिन्ही पदांचे काम काय असते? त्यांना पगार किती मिळतो? आणि यांच्यात काय फरक असतो?" आज आपण या लेखात याचबद्दल अगदी सोप्या भाषेत सविस्तर माहिती पाहणार आहोत, जेणेकरून तुम्हाला अर्ज करताना कोणतीही अडचण येणार नाही.

१. शिपाई (Peon) चे काम काय असते?

शिपाई हे शासकीय कार्यालयातील अत्यंत महत्त्वाचे पद आहे. ऑफिसमधील दैनंदिन कामात अधिकाऱ्यांना मदत करणे हे यांचे मुख्य काम असते.

• फाईल्सची देवाणघेवाण: एका टेबलवरून दुसऱ्या टेबलवर किंवा एका विभागातून दुसऱ्या विभागात फाईल्स आणि सरकारी कागदपत्रे पोहोचवणे.

• अधिकारी व अभ्यागतांना मदत: कार्यालयात येणाऱ्या नागरिकांना योग्य ती माहिती देणे किंवा वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी सांगितलेली छोटी-मोठी कामे करणे.

• टपाल किंवा नोटीस पोहोचवणे: कार्यालयाची पत्रे (Post) किंवा कोर्टाच्या नोटिसेस इतर विभागांमध्ये किंवा संबंधित व्यक्तींपर्यंत पोहोचवणे.

२. हमाल (Hamal) चे काम काय असते?

हमाल या पदाचे काम प्रामुख्याने शारीरिक कष्टाचे आणि साहित्याची ने-आण करण्याचे असते.

• वजनदार साहित्याची वाहतूक: कार्यालयातील जुने रेकॉर्ड, फाईल्सचे मोठे बॉक्स, कपाटे, किंवा नवीन आलेले स्टेशनरी साहित्य एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी वाहून नेणे.

• लोडिंग आणि अनलोडिंग: सरकारी गाड्यांमधून येणारे सामान उतरवणे किंवा कार्यालयातील साहित्य सुरक्षित ठिकाणी ठेवणे.

• न्यायालयीन मदत: कोर्टाच्या संदर्भात बोलायचं झाल्यास, पुराव्याचे मोठे खोके किंवा जप्त केलेले सामान कोर्टाच्या रूमपर्यंत सुरक्षितपणे आणणे.

३. फराश (Farash) चे काम काय असते?

फराश या पदाचे मुख्य काम कार्यालयाची स्वच्छता आणि व्यवस्था राखणे हे असते.

• स्वच्छता राखणे: साहेबांची केबिन, कोर्ट रूम, आणि संपूर्ण ऑफिसमधील फर्निचर (टेबल, खुर्च्या) रोज व्यवस्थित पुसून स्वच्छ ठेवणे.

• बैठक व्यवस्था करणे: कार्यालयात किंवा कोर्टात होणाऱ्या मीटिंग्ज, सभा किंवा रोजच्या कामकाजासाठी बसण्याची योग्य व्यवस्था (Seating Arrangement) करणे.

• प्रकाश आणि खेळती हवा पाहणे: सकाळी ऑफिस सुरू होताच खिडक्या उघडणे, लाईट्स-फॅन्स सुरू करणे आणि ऑफिस बंद होताना ते सुरक्षितपणे बंद करणे.

Peon, Hamal, Farash पगार (Salary Structure 2026)

महाराष्ट्र शासनाच्या आणि न्यायालयीन नियमांनुसार (7th Pay Commission) या पदांना अतिशय उत्तम वेतन श्रेणी मिळते. सुरुवातीला बेसिक पगारासोबतच सरकारी भत्ते (DA, HRA, Medical) मिळून हातात (In-Hand) चांगला पगार येतो.

वेतन  (Salary ):

घटक (Salary Component)	तपशील (Details)
पे मॅट्रिक्स लेव्हल (Pay Matrix)	S-3 किंवा S-1 (शासनानुसार)
मूळ पगार (Basic Pay)	₹१६,६००/- ते ₹५२,४००/-
मिळणारे सरकारी भत्ते	महागाई भत्ता (DA), घरभाडे भत्ता (HRA), वैद्यकीय भत्ता इ.
सुरुवातीचा अंदाजे एकूण पगार (In-Hand Salary)	₹२२,०००/- ते ₹२८,०००/- प्रतिमहिना

पात्रता आणि निवड प्रक्रिया (Eligibility & Selection Process)

• शैक्षणिक पात्रता: या पदांसाठी उमेदवार किमान ७ वी उत्तीर्ण (7th Pass) असणे आवश्यक आहे. (काही ठिकाणी १० वी पास देखील चालते).

• भाषा ज्ञान: उमेदवाराला मराठी भाषा बोलता, लिहिता आणि वाचता आली पाहिजे.

• वय मर्यादा: १८ ते ३८ वर्षे (मागासवर्गीय उमेदवारांसाठी नियमानुसार ५ वर्षांची सूट असते).

• निवड कशी होते?: सामान्यतः यासाठी ३० गुणांची एक छोटी लेखी परीक्षा (Screening Test) होते, त्यानंतर १० गुणांची शारीरिक क्षमता/कौशल्य चाचणी आणि शेवटी १० गुणांची मुलाखत (Interview) घेतली जाते.

माझा सल्ला: हे पद जरी चतुर्थ श्रेणी (Group-D) अंतर्गत येत असले, तरी यामधून पुढे विभागीय परीक्षा (Departmental Exams) देऊन clerk (लिपिक) किंवा इतर उच्च पदांवर प्रमोशन (प्रगती) मिळवण्याची सुवर्णसंधी असते. त्यामुळे करिअरची सुरुवात करण्यासाठी हा एक चांगला पर्याय आहे.

अधिकृत वेबसाईट आणि लिंक (Official Link)

या पदांच्या चालू आणि आगामी भरती प्रक्रियेची अधिकृत माहिती पाहण्यासाठी तुम्ही बॉम्बे हायकोर्टाच्या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट देऊ शकता:

👉 बॉम्बे हायकोर्ट अधिकृत भरती पोर्टल (Bombay High Court Official Website)

Naukri Nagar चा सल्ला: जर तुम्ही या पदांसाठी अर्ज केला असेल, तर मराठी व्याकरण आणि सामान्य ज्ञानाचा (GK) चांगला अभ्यास करा. भरती संदर्भातील पुढील सर्व अपडेट्ससाठी आमच्या वेबसाईटला (naukarinagar.in) रेग्युलर भेट देत राहा!

FAQ

 १. शिपाई, हमाल आणि फराश पदासाठी शैक्षणिक पात्रता काय लागते?

उत्तर: महाराष्ट्र शासनाच्या आणि न्यायालयीन नियमांनुसार, या पदांसाठी उमेदवार किमान ७ वी उत्तीर्ण (7th Pass) असणे आवश्यक आहे. जर तुम्ही १० वी किंवा १२ वी उत्तीर्ण असाल, तरीही तुम्ही या पदांसाठी अर्ज करू शकता.

 २. मुंबई उच्च न्यायालयात (Bombay High Court) शिपाई आणि हमाल पदाचा पगार किती असतो?

उत्तर: ७ व्या वेतन आयोगानुसार (7th Pay Commission) या पदांसाठी S-1 ते S-3 ची वेतन श्रेणी असते. मूळ पगार ₹१६,६०० ते ₹५२,४०० च्या दरम्यान असतो. सर्व सरकारी भत्ते (DA, HRA) मिळून सुरुवातीचा हातात येणारा पगार (In-Hand Salary) साधारण ₹२२,०००/- ते ₹२८,०००/- प्रतिमहिना असतो.

FAQ ३. कोर्टात फराश (Farash) पदाचे नक्की काम काय असते?

उत्तर: फराश या पदाचे मुख्य काम न्यायालयीन कार्यालय, न्यायाधीशांची केबिन आणि कोर्ट रूमची स्वच्छता राखणे हे असते. याशिवाय ऑफिसमधील फर्निचर व्यवस्थित ठेवणे, सकाळी खिडक्या-लाईट्स सुरू करणे आणि ऑफिस बंद करताना ते सुरक्षितपणे लॉक करणे ही कामे फराशला करावी लागतात.

FAQ ४. शिपाई आणि हमाल पदावरून पुढे प्रमोशन (प्रगती) मिळते का?

उत्तर: होय, नक्कीच! हे पद चतुर्थ श्रेणी (Group-D) मध्ये येत असले, तरी सरकारी सेवेत ठराविक वर्षांचा अनुभव पूर्ण झाल्यानंतर किंवा विभागीय परीक्षा (Departmental Exams) देऊन तुम्ही Clerk (लिपिक) किंवा इतर उच्च पदांवर प्रमोशन मिळवू शकता.